Thursday, November 28, 2013

Czy jesteśmy skazani na "cyfrową demencję"?

Jesteśmy świadkami ogromnego postępu technologicznego w ciągu ostatnich 20-30 lat. Niemal każdy z nas używa codziennie zdobyczy nowych technologii: smartfonów, laptopów, tabletów, itd. Ale czy zastanawialiście się kiedyś, czy wielogodzinne obcowanie z tymi mediami może w jakiś sposób zmienić nie tylko nasze życie towarzyskie... ale również mózg, procesy poznawcze i emocjonalne w nim zachodzące?



W ostatni poniedziałek (25.11.2013) w Polsce gościł wybitny niemiecki naukowiec i popularyzator nauki, prof. Manfrend Spitzer, autor książek Jak się uczy mózg oraz Cyfrowa demencjaProfesor Spitzer podczas swojego wykładu w Bydgoszczy przedstawił liczne badania naukowe, które pokazują negatywny uboczny wpływ nadmiernego używania mediów cyfrowych przez dzieci i młodzież. Jak mówił, mózg, w przeciwieństwie do komputera, rozwija się, zmienia się cały czas poprzez nowe doświadczenia. Mózg zapamiętuje tylko ważne i potrzebne informacje, a nie jak komputer po kliknięciu opcji "Zapisz".

Profesor zapoznał słuchaczy z pojęciem media multitasking, czyli korzystaniem z kilku mediów jednocześnie (np. słuchanie muzyki, pisanie na chacie na Facebook'u i rozmawianie przez komórkę).  Poniżej przytoczone są wyniki tylko kilku z wielu badań cytowanych przez Profesora.
  • Badacze ze Stanford University (Pea i in., 2012) zebrali dane od prawie 3500 dziewczynek w wieku 8-12 lat z całych Stanów Zjednoczonych i Kanady. Wyniki przeprowadzonej przez nich ankiety wskazują to, że użytkowniczki nowych mediów (szczególnie gier video, komunikujące się online oraz te, które korzystają z wielu mediów jednocześnie) są również mniej zadowolone ze swoich kontaktów społecznych (social well-being) oraz przesypiają mniej godzin na dobę. Zupełnie nowym wynikiem jest powiązanie media multitaskingu z negatywnymi korelatami społecznymi, na przykład większą ilością przyjaciół postrzeganych przez rodziców jako mających zły wpływ na dzieci.                                                                                                       Z drugiej strony, dziewczynki, które częściej wybierały kontakty bezpośrednie (face-to-face communication), wykazywały też lepszy stan społeczno-emocjonalny, na przykład czuły, że mają więcej bliskich przyjaciół, są akceptowane i rozumiane przez rówieśników. Deklarowały też mniejszą potrzebę korzystania z mediów (np. surfowania w Internecie), kiedy rozmawiały z kimś "twarzą w twarz".                                                                                                           Autorzy zachęcają do dalszego badania wpływu nadużywania nowych mediów przez dzieci i monitorowania ich użytkowania przez rodziców. 
  • Wyniki badań Richard i współpracowników (2010) wskazują na słabsze przywiązanie do rodziców i rówieśników wśród młodzieży spędzającej dużo czasu przed ekranem telewizora lub komputera.                                                                                               
  • Informacje dostępne w Internecie, które "wygooglaliśmy" uciekają bardzo szybko w niepamięć, w porównaniu do informacji, które nie są dostępne w sieci. Coraz częściej używamy Internetu jako dysku zewnętrznej pamięci. Takie wnioski wysnuli autorzy badania na temat wpływu Google na naszą pamięć (Sparrow, Liu, Wegner, 2011)
  • Digitalizacja nauki języka chińskiego wpływa negatywnie na umiejętności czytania i pisania wśród dzieci.  (Tan i in., 2013)
Ważnym zadaniem rodziców i nauczycieli jest więc "zbalanowanie diety" nowych mediów dla swoich pociech i uczniów. Korzystanie z laptopów czy smartfonów jest obecnie właściwie nieuniknione i czujemy się bez nich odcięci od świata, ale możemy opóźnić "cyfrową demencję" naszych dzieci poprzez mądre wybory. Na przykład, zamiast kupować kolejną grę video, komputerową lub Playstation na Mikołajki czy pod choinkę, można podarować pociechom trochę swojej uwagi i czasu, na przykład zabrać do centrum nauki, na rolki, rower czy zwykły spacer.

Jeśli chcesz wiedzieć na temat "Cyfrowej demencji", polecam:
- wykład Profesora po angielsku (MP3)
- wywiad z Profesorem w radiowej Trójce 
- wywiad z Profesorem w Radiu TOK FM (sobota, 30 listopada, godz. 10:00)